Świece zapłonowe
Wymiana świec zapłonowych jest tak typową operacją, że często wykonuje się ją automatycznie, bez jakiegokolwiek zastanowienia. Może więc dobrze będzie przypomnieć kilka głównych zasad dotyczących ich obsługi.Wcale nie tak odległe są wciąż czasy, gdy uczestnicy kursów na prawo jazdy wkuwali na pamięć przed egzaminem teoretycznym z budowy samochodu obszerne partie tekstu poświęcone należytej obsłudze świec zapłonowych. Autorzy podręczników kruszyli wówczas kopie o to czy lepiej świece czyścić szczotką stalową, czy może mosiężną. Z kolei w samochodowych szkołach zawodowych odpytywano w owych czasach z diagnozowania stanu silnika na podstawie wyglądu izolatora wykręconej świecy. O ile jednak szczotkowanie świec czymkolwiek jest już dziś całkowicie bez sensu, o tyle umiejętność oceny sprawności procesu spalania na podstawie tego jak wyglądają nadal bywa przydatna. Tak jak przydatna jest znajomość głównych zasad dotyczących, mówiąc najogólniej, obsługi świec zapłonowych.
Regularne wymiany
Aby klient nie miał problemów ze świecami, przede wszystkim należy go zachęcić do regularnej ich wymiany. Gdy zbliża się koniec zalecanego przez producenta okresu eksploatacji świec, nawet jeśli działają one jeszcze zupełnie dobrze i na oko wyglądają na zupełnie sprawne, mogą zawodzić w niekorzystnych warunkach (zimny rozruch, marna jakość paliwa, wysoka wilgotność itp.) z powodu np. zanieczyszczenia izolatora,
Nie sposób określić jednego "uniwersalnego" przebiegu, po jakim świece należy wymienić, gdyż zależy on od ich rodzaju, cech silnika, warunków eksploatacji itp. W instrukcjach pojazdów spotkać się więc można z wartościami od 20 do 120 tys. km. Jako zasadę można natomiast przyjąć, że jeśli auto jest wykorzystywane w specyficzny sposób (np. jeździ nim kurier rozwożący przesyłki po mieście) lub ma instalację LPG, to wówczas zalecone przez producenta pojazdu przebiegi należy skrócić. Regułą powinno być również trzymanie się zaleceń fabrycznych zwłaszcza w przypadku aut w których dostęp do świec jest bardzo trudny (np. nowe Mercedesy klasy A i B), gdyż zbyt częsty demontaż osprzętu zdecydowanie nie służy niezawodności silnika. Pamiętać trzeba ponadto, iż jeśli w nowoczesnym samochodzie z którąkolwiek ze świec jest coś nie w porządku, natychmiast zostanie to wykryte przez sterownik silnika. A wtedy z reguły zapala się czerwona lampka "check engine".
Prawidłowy dobór
Nie mniej istotny jak regularna wymiana jest odpowiedni dobór świec. Powinien on zawsze zacząć się od poznania zaleceń zawartych w instrukcji obsługi samochodu, ewentualnie w bardzo szczegółowym katalogu. Możemy mieć bowiem do czynienia z rzadko występującą odmianą auta (np. pojazd na rynek brazylijski, gdzie używa się z paliwa o dużej zawartości etanolu), a wówczas odruchowe posłużenie się schematem, że jak np. VW Golf II 1.4 to wkręcić trzeba świece "XXX", bo zawsze się takie wkręcało, często przynosi marne skutki. Wcale nie najgorszym będzie reklamacja klienta, że na starych świecach to silnik lepiej "chodził niż na tych nowych. O poważniejszych konsekwencjach, by nie wykrakać, nie będziemy nawet wspominać.
Zazwyczaj w instrukcji pojazdu podanych jest kilka typów świec różnych producentów, więc najłatwiej będzie właśnie spośród nich dokonać wyboru szukając optimum pomiędzy ceną i jakością (czy jak mówią niektórzy - zaufaniem do wytwórcy). Niejednokrotnie nie jest to jednak i tak proste zadanie, gdyż bywa, że różnice cen zalecanych świec sięgają kilkuset procent. Rzecz w tym, iż w grupie świec wskazanych w instrukcji ujęte są zazwyczaj zarówno najtańsze świece, nazwijmy je klasycznymi, jak i nowoczesne, o podniesionej trwałości, z elektrodami do sporządzenia których używane są metale szlachetne takie jak platyna i/lub iryd.
Montaż świec nowocześniejszych jest generalnie wskazany, bo pozwalają one odpowiednio zwiększyć przebieg pomiędzy wymianami, są jednak również przypadki, gdy nie ma to sensu. Bardzo dyskusyjne jest na przykład instalowanie świec platynowych czy irydowych do silnika w którym doszło już do nadmiernego zużycia pary cylinder-tłok, albowiem świece bardziej wówczas ulegają zanieczyszczeniu osadami ze spalanego oleju, niż następuje ich zużycie erozyjne. Lepiej więc wtedy zastosować tańsze świece i częściej je wymieniać.
Właściwy montaż
Wedle wytycznych znajdujących się w instrukcji serwisowej producenta pojazdu należy też przeprowadzać wymianę świec. Początkiem jej w wielu nowoczesnych, kompaktowych silnikach wyposażonych w oddzielne cewki zapłonowe zblokowane w tzw. listwę zapłonową jest demontaż cewek lub listwy, co w niektórych przypadkach wymaga użycia narzędzi specjalnych lub ekwilibrystyki z kluczem i wkrętakiem. Dodatkowo tą wstępną operacje nierzadko trzeba wykonywać w ekspresowym tempie, bo producenta auta nakazuje, aby świece wykręcać na gorącym silniku.
Przedmuchanie gniazda świecy przed jej definitywnym wykręceniem i wyjęciem to podstawa bezproblemowego montażu nowej, a także wyraz dbałości o trwałość pary cylinder-tłok. Nową, jeśli tylko się da, wkręcamy ręcznie, jeżeli nie, wyłącznie właściwym kluczem specjalnym zapewniającym elastyczne prowadzenie świecy podczas jej "załapywania".
Na koniec dociągamy świecę we właściwy sposób. Tu należy krytycznie się odnieść do wskazówek na ten temat podawanych przez producentów świec. Regułą jest, że dla danego typu świec i materiału głowicy podają oni określony moment dociągnięcia, względnie nakazują najpierw dokręcić świecę do wyczuwalnego oporu, a następnie o określony kąt. Takie "ryczałtowe" podejście nie uwzględnia jednak dużych rozbieżności w konstrukcji głowic. Tymczasem w zależności od budowy głowicy i warunków jej pracy moment dokręcania zalecany przez producenta pojazdu i uśredniony podawany przez producenta świec mogą się różnić nawet o kilkanaście procent. W rezultacie połączenie może być nieszczelne lub dojdzie do tzw. przeciągnięcia, niekiedy bardzo delikatnego, gwintu.
Element ważny, ale nie jedyny
Na koniec godzi się jeszcze zauważyć, iż świece są ważnym elementem układu zapłonowego, ale zdecydowanie nie odpowiadają one za wszystkie zaburzenia w jego pracy. Jeżeli zapisy błędów (błąd regulacji lambda lub wypadających zapłonów) sterownika silnika wskazują na zapłonowe nieprawidłowości, sprawdzić należy całość układu. Przyczyną usterek równie dobrze mogą być bowiem przewody zapłonowe (które też należy okresowo wymieniać), czy uszkodzone cewki zapłonowe (najczęściej dają się one diagnozować zarówno programowo od strony sterownika, jak i analogowo poprzez pomiar napięcia zasilającego, impulsów sterujących i wysokiego napięcia po stronie wtórnej).